![\"trenner\"](\"https:\/\/partnerschaftsverein-adelebsen.de\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/trenner-300x26.png\")
<\/h2>\nPowiat wielu\u0144ski le\u017cy na po\u0142udniowo-zachodnich kra\u0144cach wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego. Graniczy z czterema innymi powiatami wojew\u00f3dztwa – wieruszowskim, sieradzkim, \u0142askim i paj\u0119cza\u0144skim oraz z powiatami: kluczborskim i oleskim w wojew\u00f3dztwie opolskim.<\/p>\n
Na powiat wielu\u0144ski sk\u0142ada si\u0119 jedno miasto – siedziba powiatu Wielu\u0144 oraz 10 gmin z siedzibami w Bia\u0142ej, Czarno\u017cy\u0142ach, Konopnicy, Mokrsku, Osjakowie, Ostr\u00f3wku, P\u0105tnowie, Skomlinie, Wieluniu i Wierzchlesie. Przez powiat wielu\u0144ski biegn\u0105 wa\u017cne szlaki komunikacyjne, w tym mi\u0119dzynarodowa droga E-67 z Warszawy do Wroc\u0142awia, drogi krajowe: nr 45 z Sieradza do Opola oraz nr 43 z Wielunia do Cz\u0119stochowy.<\/p>\n
Historia powiatu<\/h4>\n
Najstarsze \u015blady osadnictwa na terenie ziemi wielu\u0144skiej pochodz\u0105 z X – IX tysi\u0105clecia p.n.e. i zosta\u0142y pozostawione przez w\u0119drowne grupy \u0142owc\u00f3w renifer\u00f3w. W dawnych obozowiskach, po\u0142o\u017conych na terenie Kraszkowic, Krzeczowa, Tronin, Toporowa i Kamionu odkryto pozosta\u0142o\u015bci sza\u0142as\u00f3w, ognisk, narz\u0119dzi oraz ko\u015bci. Z III – II tysi\u0105clecia p.n.e. zachowa\u0142y si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci sta\u0142ego osadnictwa o charakterze rolniczym. W niekt\u00f3rych z odkrytych dot\u0105d osad – w tym w Strobinie i Walkowie – Kurnicy, odkryto \u015b\u0142ady dawnych dymarek, piec\u00f3w do wytopu \u017celaza, pochodz\u0105cego z bogatych na tych terenach zasob\u00f3w rudy darniowej. Fakt znaczenia hutnictwa na tych terenach podkre\u015bla nazwa najstarszej stolicy ziemi wielu\u0144skiej.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie Ruda by\u0142a pierwotnie stolic\u0105 \u015bredniowiecznej kasztelanii wielu\u0144skiej, zanim jej siedzib\u0119, w 1281 r. przeniesiono do Wielunia. Sam Wielu\u0144, wed\u0142ug legendy zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1217 r. przez ksi\u0119cia wielkopolskiego W\u0142adys\u0142awa Odonica. W czasach rozbicia dzielnicowego ziemia wielu\u0144ska przechodzi\u0142\u0105 z r\u0105k do r\u0105k, a jeden z w\u0142adc\u00f3w, ksi\u0105\u017c\u0119 W\u0142adys\u0142aw Opolczyk utworzy\u0142 tu nawet Ksi\u0119stwo Wielu\u0144skie z w\u0142asn\u0105 monet\u0105 – denarem wielu\u0144skim. Na trwale ziemia wielu\u0144ska znalaz\u0142a si\u0119 w Koronie za czas\u00f3w W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y. W XVI – XVII stuleciu powiat wielu\u0144ski nale\u017ca\u0142 do najwi\u0119kszych powiat\u00f3w Wielkopolski.<\/p>\n
W czasach zabor\u00f3w teren powiatu wielu\u0144skiego wchodzi\u0142 w sk\u0142ad Kr\u00f3lestwa Polskiego a mieszka\u0144cy powiatu uczestniczyli aktywnie w walkach narodowowyzwole\u0144czych, w tym szczeg\u00f3lnie w powstaniu styczniowym. W pocz\u0105tkach 1939 r. Wielu\u0144 by\u0142 pierwszym miastem zbombardowanym przez samoloty niemieckie. Po II wojnie \u015bwiatowej powiat wielu\u0144ski mia\u0142 ten sam kszta\u0142t co przed 1939 r.. W 1975 r. powiat zlikwidowano w\u0142\u0105czaj\u0105c jego ziemie w sk\u0142ad wojew\u00f3dztwa sieradzkiego. Od 1 stycznia 1999 r. Wielu\u0144 zn\u00f3w sta\u0142 si\u0119 stolic\u0105 powiatu w granicach nowego wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego.<\/p>\n
Ochrona przyrody<\/h4>\n
Po\u0142udniowo-wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powiatu wielu\u0144skiego (oraz cz\u0119\u015b\u0107 s\u0105siednich powiat\u00f3w, w tym powiatu paj\u0119cza\u0144skiego) obejmuje Za\u0142\u0119cza\u0144ski Park Krajobrazowy, utworzony w 1978 r. jako jeden z pierwszych tego typu park\u00f3w w Polsce. Park ten obejmuje m.in. Wielki \u0141uk Warty – malowniczy prze\u0142om tej rzeki rozcinaj\u0105cej ska\u0142y jurajskie Wy\u017cyny Wielu\u0144skiej, wapienne wzg\u00f3rza osta\u0144cowe oraz \u0142a\u0144cuchy wzg\u00f3rz morenowych. Na obszarze ZPK znajduje si\u0119 bogactwo form krasowych, w tym osta\u0144ce i wychodnie skalne, jaskinie, studnie i kot\u0142y krasowe oraz ponory i wywierzyska.<\/p>\n
Z kolei p\u00f3\u0142nocne kra\u0144ce powiatu le\u017c\u0105 w granicach Parku Krajobrazowego Mi\u0119dzyrzecza Warty i Widawki, obejmuj\u0105cego koryto i dolin\u0119 rzeki Warty na odcinku od Konopnicy po Sieradz oraz dolne odcinki dolin Widawki i Grabi. W granicach powiatu wielu\u0144skiego istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c rezerwaty przyrody „Ho\u0142da” oraz „Lasek Kurowski” w okolicach Skomlina. Ustanowiono tu r\u00f3wnie\u017c szereg pomnik\u00f3w przyrody, z czego cz\u0119\u015b\u0107 na terenie wspomnianego wy\u017cej Za\u0142\u0119cza\u0144skiego Parku Krajobrazowego.<\/p>\n
![\"Karte](\"https:\/\/partnerschaftsverein-adelebsen.de\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/Karte-Wielun.png\")
<\/a><\/p>\n